ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΑΔΑΚΗ

 

Καλησπέρα σας κα Παπαδάκη. Κατ’ αρχήν να σας ευχαριστήσουμε θερμά για την παραχώρηση αυτής της συνέντευξης , καθώς επιθυμία μας είναι εμείς και οι αναγνώστες μας, να σας γνωρίσουμε καλύτερα.

 

Πρόσφατα κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις Υδροπλάνο, το βιβλίο σας

 Ανέφαλα και αγρίμια. Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο σας.

 

Είναι η ιστορία του Οδυσσέα Αρχοντάκη, από το Λευκοχώρι της Κρήτης, ενός παιδιού που έκανε πολλά όνειρα για τη ζωή του, παρά τις αντίξοες συνθήκες της εποχής- δεκαετία του ’50- και τις ηχηρές αντιρρήσεις των γονιών του. Είπε... «μπορώ» και μπόρεσε. Έγινε Αξιωματικός Ιπτάμενος της Πολεμικής Αεροπορίας και το σπίτι του ήταν πια οι αιθέρες, όπως ακριβώς το φαντασιωνόταν μικρός. Παντρεύτηκε τη Φανή, μα με τον καιρό συνειδητοποίησε πως ο γάμος του ήταν συμβατικός, κι ότι πίστευε για έρωτα ήταν απλά ένας ενθουσιασμός που ξεφούσκωσε με την πρώτη δυσκολία. Μετατέθηκε στην Κύπρο και η ζωή του άλλαξε άρδην. Από κει και πέρα αρχίζει η Οδύσσειά του. Κωνσταντινούπολη, Καναδάς, Αμερική, κι ύστερα πάλι στην Ελλάδα, Λιχαδονήσια Ευβοίας και Κρήτη. Ένας φόνος άρρηκτα δεμένος με την πλοκή θα ταράξει τα νερά και θα εκτινάξει το μυστήριο στα ύψη. Πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές θα παίξουν σπουδαίους ρόλους και θα γίνουν καταλύτες για τα μετέπειτα γεγονότα. Νικηφόρος, ο πατέρας του κεντρικού μας ήρωα Οδυσσέα, λεβέντης Κρητικός, με ολοκάθαρη ψυχή και βλέμμα, αυστηρός... μα δοσμένος ψυχή τε και σώματι στην οικογένειά του. Η Σταθία, η μητέρα του Οδυσσέα, μια Κρητικιά αρχόντισσα, με όλη τη σημασία της λέξης, ταγμένη στην αγάπη της για τον σύντροφο της ζωής της και τα παιδιά της, που όμως έχει την πυγμή να σηκώσει κεφάλι εκεί που πρέπει. Η Όλγα, η αδελφή του κεντρικού ήρωα, μια πονεμένη ύπαρξη, που κυνηγά σχεδόν αιώνια το άπιαστο. Η γιαγιά Κιράζ, σοφή, δυνατή, πανταχού παρούσα, ενορατική, αιωνόβια, μπορεί και να παίζει τον σημαντικότερο ρόλο στο βιβλίο. Η Ρόζα, η αδίστακτη Αμερικάνα που πατάει επί πτωμάτων για να φτάσει στον στόχο της. Ο έμπορος Καρτάλ, με την κρυμμένη ζωή, ο στρατηγός Ομέρ Ασλάν με την ατσάλινη και κρύα καρδιά, η νεραϊδογέννητη Ντεφνέ με τη θάλασσα στα μάτια. Κι όλοι... δεμένοι με μάγια, άγια, κρητικά χρώματα κι αρώματα, μυστήριο και κινηματογραφική πλοκή.

 

Είστε μια συγγραφέας, που αγαπά την Κρήτη και αυτό φαίνεται σε κάθε σας βιβλίο. Ποια στοιχεία της Κρήτης, θέλετε να κρατήσετε "ζωντανά" και τα αναδεικνύετε μέσα από τα βιβλία σας;

 

Ναι, η Κρήτη είναι η ψυχή μου και τούμπαλιν, γι’ αυτό υπάρχει κατά κόρον σ’ όλα μου τα βιβλία. Πολλά στοιχεία της θέλω να κρατήσω ζωντανά. Την παράδοσή της, τα ήθη και τα έθιμά της, τα ιδανικά και τις αξίες της, την ευλογημένη ντοπιολαλιά της, τη λεβεντιά των ανθρώπων της. Τα αρώματά της. Τη μυρωδιά του καντιφέ και του βασιλικού. Μα πιο πολύ τα όμορφα παιδικά μου χρόνια στα άγια χώματά της. Αυτά με κρατούν δεμένη με την αύρα της! Δεν πρόκειται να την αποχωριστώ ποτέ.

 

Ανέφαλα και αγρίμια Ο τίτλος του νέου σας βιβλίου. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η φράση;

 

Ανέφαλα είναι μια λέξη... διαμαντάκι της κρητικής ντοπιολαλιάς και σημαίνει σύννεφα. Για μένα όμως ο τίτλος «Ανέφαλα κι αγρίμια» σημαίνει ελευθερία. Τα σύννεφα τρέχουν ελεύθερα στον ουρανό, όπως και τ’ αγρίμια στα δάση. Κι η γιαγιά Κιράζ έλεγε... «Ανέφαλα κι αγρίμια μοιάζουνε. Δεν νταγιαντούνε χαλινάρι.» Έτσι και οι περισσότεροι ήρωες του βιβλίου μου, δεν αντέχουν χαλινάρι. Είναι αδέσμευτες ψυχές σαν σύννεφα και σαν αγρίμια. Είπα λοιπόν πως δεν θα υπήρχε καλύτερος τίτλος απ’ αυτόν.

 

Κυρία Παπαδάκη, τα βιβλία σας είναι εμπνευσμένα από αληθινές ιστορίες. Πόσο εύκολο είναι τελικά να αφηγηθείτε την ιστορία ενός ανθρώπου και να την κάνετε βιβλίο;

 

Για μένα... έμπνευση θα πει αληθινές ιστορίες. Με ιντριγκάρουν γιατί είναι ολοζώντανες! Έχουν αίμα και ψυχή! Αναμετριούνται με τη ζωή με θάρρος και γενναιότητα. Εξάλλου, η ζωή γράφει τα καλύτερα σενάρια, κι αν κάποιος συγγραφέας την αντιγράψει, θ’ αγγίξει σίγουρα την ψυχή των αναγνωστών. Εύκολο βέβαια δεν είναι να απιθώσεις στο χαρτί αληθινές ιστορίες και ιδιαίτερα αν οι ήρωες του βιβλίου σου είναι εν ζωή. Μπορεί να συναντήσεις εμπόδια τη δυσαρέσκειά τους ή να δυσκολευτείς να αποτυπώσεις τον χαρακτήρα τους ρεαλιστικά. Προς το παρόν εγώ δεν έχω συναντήσει τέτοια εμπόδια και ελπίζω να μην συναντήσω και στο μέλλον, αφού έχω σκοπό να συνεχίσω με βιβλία βασισμένα σε αληθινές ιστορίες.

 

Γιαγιά Κιραζ. Μία ηρωίδα που σίγουρα εκτός από μένα την αγάπησαν και άλλοι αναγνώστες. Για εσάς τι είναι η γιαγιά Κιραζ;

 

Λάτρεψα μέχρι τρέλας την κερασομάγουλη. Είναι ένα υπαρκτό πρόσωπο, που δεν γνώρισα ποτέ, αφού εδώ και πάρα πολλά χρόνια δεν είναι εν ζωή. Κι όμως, ταυτίστηκα μαζί της ολοκληρωτικά. Σοφή, δυνατή, πανταχού παρούσα, ενορατική, μ’ έκανε να ζηλέψω το μπρίο και την ανήσυχη ιδιοσυγρασία της, τον ευέλικτο και γυμνασμένο νου της, το τσεπάκι της ψυχής της που έβγαζε τις λύσεις ξαφνικά κι απρόσμενα, λες κι ήταν θαύματα που ξεπετάγονταν απ’ το καπέλο ενός μάγου. Η γιαγιά Κιράζ για μένα, ίσως και να είναι το άλφα και το ωμέγα στο «Ανέφαλα κι αγρίμια».

 

Ποιοι ήρωες του βιβλίου σας, σας "παίδεψαν" που σκεφτήκατε ή να μην τους αναφέρετε ή να τους αφήσετε για κάποιο άλλο βιβλίο;

 

Δεν νομίζω να συνέβη αυτό. Όλοι οι ήρωές μου έφτασαν στην ώρα τους κι έπαιξαν τον ρόλο τους, τηρώντας κατά γράμμα τις οδηγίες της σκηνοθεσίας μου. Αν έλειπε έστω κι ένας, ακόμη και κείνος που φαντάζει ως ο πιο ασήμαντος, το βιβλίο κάπου θα χώλαινε.

 

Αν μπορούσατε να γράψετε από την αρχή κάποιο βιβλίο σας, είτε για να αλλάξετε κάποια στοιχεία είτε για να αλλάξει το ολόκληρο το βιβλίο ποιο θα ήταν αυτό;

 

Ίσως να άλλαζα λιγάκι το πρώτο μου μυθιστόρημα, το «Τί γυρεύω εγώ εδώ» Και πάλι όμως θα κράταγα τους ίδιους ήρωες, γιατί τους αγάπησα και τους πόνεσα, όπως και τους υπόλοιπους των επόμενων βιβλίων μου. Θα διόρθωνα λιγάκι τον τρόπο γραφής του κι αυτό είναι όλο.

 

Τραγούδι και βιβλίο. Είστε στιχουργός και μία καταξιωμένη συγγραφέας. Είναι δύσκολο ένας άνθρωπος που αγαπάει πολύ να γράφει τραγούδια και βιβλία να κάνει καριέρα στην Ελλάδα του σήμερα;

 

Και βέβαια είναι δύσκολο. Υπάρχουν εμπόδια που ο κόσμος που ακούει τα τραγούδια δεν τα γνωρίζει. Δεν υπάρχει αξιοκρατία. Δεν υπάρχει αμοιβή άξια λόγου. Πώς λοιπόν ν’ αντέξει κάποιος να ασχολείται με στίχους ή μουσική δίχως να έχει τα βασικά για να βιοπορίζεται; Πώς ν’ αντέξει τον αθέμιτο ανταγωνισμό με κλίκες και ίντριγκες; Όσο για τον χώρο του βιβλίου, εκεί τα πράγματα είναι λιγότερο σκληρά, όμως ιδανικά δεν είναι. Είναι δύσκολο για κάποιον που γράφει για πρώτη φορά να εισχωρήσει στους κόλπους ενός αξιόλογου εκδοτικού οίκου. Πρέπει να τρέξει χιλιόμετρα για να το καταφέρει. Και πάλι όμως, τίποτα δεν είναι σίγουρο. Μπορεί να ατυχήσεις από κάποια κακή τύχη του εκάστοτε εκδοτικού ή να μείνεις απλήρωτος για χρόνια. Κι εδώ βέβαια είναι δεδομένο πως λίγοι συγγραφείς έστω και καταξιωμένοι βιοπορίζονται από τη συγγραφή. Η Ελλάδα του σήμερα πρέπει ν’ αλλάξει άρδην για να γίνει η αξιόλογη Ελλάδα του αύριο που θα ντύνει και θα ταίζει τα παιδιά της, τουλάχιστον στην τέχνη.

 

Φτάνοντας στο τέλος του βιβλίου, και διαβάζοντας το συγγραφικό σας σημείωμα, θα καταλάβει ο κάθε αναγνώστης, ποιο ήταν το κίνητρο για να γράψετε το βιβλίο σας. Πως αποφασίσατε να γράψετε αυτήν την ιστορία, την δεδομένη στιγμή;

 

Πάντα το σκεφτόμουν, πρώτη φορά όμως ένιωσα έτοιμη να το κάνω. Ίσως να έφτασε το πλήρωμα του χρόνου, ίσως να ωρίμασε μέσα μου η ιδέα, ίσως να έδωσε σιωπηρά τη συγκατάθεσή του ο σύντροφος της ζωής μου, αφού είναι και ο πρώτος επιμελητής μου και ο πιο αυστηρός κριτής των έργων μου. Έτσι, του πήρα συνέντευξη σε ένα μικρό mp3, κλόνισα και τους τελευταίους δισταγμούς του και γεννήθηκε το «Ανέφαλα κι αγρίμια» που αναφέρεται στη ζωή του, διανθισμένο βέβαια με την δεξιοτεχνία της μυθοπλασίας που γεννά κόσμους και ήρωες όταν την ανακατέψεις με την αλήθεια.

 

Υπάρχει κάποια τελετουργία στον τρόπο που γράφετε; Κάποιες συνήθειες που έγιναν αναγκαίες με τα χρόνια;

 

Τελετουργία όχι. Γράφω όποτε έχω έμπνευση. Ποτέ κατά παραγγελία. Το μόνο που επιζητώ είναι η ηρεμία για να μπορέσω να χωθώ απερίσπαστη στους δικούς μου κόσμους και να σκηνοθετήσω τα έργα μου στο χαρτί. Γράφω συνήθως βράδυ. Μάλλον τότε ξυπνάει μέσα μου η μούσα μου!

 

Στο βιβλίο σας, «Ανέφαλα και Αγρίμια», υπάρχει κάποιο στοιχείο που αλλάξατε πολλές φορές ώστε να τελειοποιηθεί ή να έρθει στα μέτρα τα οποία ικανοποιεί εσάς;

 

Μπορεί να το έχω κάνει αυτό σε άλλα μου βιβλία. Σε τούτο εδώ δεν υπήρξε κάποιο στοιχείο που άλλαξα, ούτε μια φορά νομίζω. Απλά διάνθιζα τα λέγόμενα του άνδρα μου με τον λογοτεχνικό οίστρο και τα κατέθετα στο χαρτί. Ακόμη και η μυθοπλασία κατέφθασε στην ώρα της και εγκαταστάθηκε στις σελίδες του βιβλίου έτσι απλά σα να ήταν πάντα εκεί.

 

Αν έπρεπε να βοηθήσετε κάποιον να μπει στον κόσμο της λογοτεχνίας, ποιο βιβλίο σας θα του προτείνατε και γιατί;

 

Το «Ανεφαλα κι αγρίμια» γιατί νομίζω πως διαθέτει την ωριμότητα που ονειρευόμουν πάντα να διαθέτουν τα βιβλία μου, γιατί του έχω ιδιαίτερη αδυναμία λόγω του θέματός του, και γιατί νομίζω πως μπορεί να προσφέρει πολλά σ’ έναν αναγνώστη.

 

Θα μπαίνετε στη διαδικασία αν σας γινόταν πρόταση να γίνεται " δεύτερη φωνή" σε ένα συγγραφικό ντουέτο;

 

Νομίζω ναι. Ήδη υπάρχει στα σκαριά κάτι τέτοιο που δεν είναι ακόμη ανακοινώσιμο. Είναι κάτι εντελώς διαφορετικό από όλα όσα έχω κάνει μέχρι τώρα.

 

Πότε είστε πιο κοντά στον εαυτό σας, όταν γράφετε ή αφού έχετε τελειώσει ένα βιβλίο;

 

Όταν γράφω θαρρώ. Τότε είμαι εγώ, και όλοι οι άλλοι που είμαι πάλι εγώ, οπότε μπορώ να συνομιλήσω με όλους μου τους εαυτούς και να τους γνωρίσω καλύτερα.

 

Ποια είναι η Μαρία πίσω από τη συγγραφέα;

 

Μια απλή σύντροφος, μητέρα και γυναίκα, που δεν διαφέρει πολύ από όλες τις άλλες. Ένας άνθρωπος με τις ανασφάλειες, τις φοβίες, τα άγχη, τις χαρές και τις λύπες που έχει κάθε άνθρωπος. Μια γυναίκα της διπλανής πόρτας που σκέφτεται αν θα ευτυχήσουν τα παιδιά της και τι φαγητό θα μαγειρέψει την επομένη.

 

Νέα εκδοτική στέγη. Εκδόσεις Υδροπλάνο. Πείτε μας δυο λόγια για το νέο σας εκδοτικό σπίτι.

 

Νεοσύστατος εκδοτικός οίκος με προχωρημένο και πρωτοπόρο ανθρώπινο δυναμικό, με ωραίες ιδέες που κάνουν πράξεις χωρίς να διστάζουν και ανοιχτόμυαλους εκδότες. Ένας εκδοτικός οίκος που σέβεται τους ήδη καταξιωμένους συγγραφείς του και προωθεί τους πρωτοεμφανιζόμενους με την ίδια ζέση, προσφέροντάς τους ζεστασιά και δείχνοντάς τους εμπιστοσύνη. Αν συνεχίσει έτσι θα φτάσει πολύ ψηλά. Είμαι πολύ χαρούμενη που είμαι πια συγγραφέας τους και ευελπιστώ να ριζώσω στους κόλπους του.

 

Ζούμε σε μία εποχή που όλα είναι στον αέρα. Το μέλλον μας είναι αβέβαιο καθώς και το αύριο. Κατά την άποψή σας τι θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερο οι συγγραφείς καθώς και οι εκδοτικοί για να μην " πεθάνει" η λογοτεχνία;

 

Σίγουρα ζούμε σε μια άκρως δύσκολη εποχή. Σ’ αυτόν τον κυκεώνα λοιπόν πρέπει να βάλουμε το μυαλό μας να δουλέψει και να αλλάξουμε πλεύση. Οι συγγραφείς πρέπει να γίνουν πιο ευφάνταστοι, πιο πρωτότυποι, να ξεφύγουν από τη βόλεψή τους και τα πλαίσια που έχουν συνηθίσει και να προσπαθήσουν περισσότερο για την προώθηση του εκάστοτε βιβλίου τους, αφού οι συνθήκες των ζωντανών παρουσιάσεων πια δεν υφίστανται. Οι εκδοτικοί... να αγκαλιάσουν περισσότερο τους συγγραφείς τους, να αφουγκραστούν τις ανάγκες τους ψυχικές και βιοποριστικές και να βρουν πρωτοπόρους τρόπους να προωθούν τα βιβλία τους. Εδώ χρειάζονται τα φωτεινά μυαλά που θα μας σώσουν απ’ τον επικείμενο σκοταδισμό που απειλεί τις φεγγοβόλες μέρες μας. Πρέπει βέβαια και οι αναγνώστες να βοηθήσουν λίγο παραπάνω. Να στηρίζουν όχι μόνο τους καταξιωμένους συγγραφείς μα και τους πρωτοεμφανιζόμενους, αγοράζοντας τα βιβλία τους και δίνοντάς τους την ευκαιρία να βρουν τον δρόμο τους και να μην απογοητευτούν από την πρώτη ή τη δεύτερη προσπάθειά τους. Να κατανοήσουν πως τώρα όσο ποτέ χρειάζεται τη στήριξή τους η αγορά του βιβλίου για να επιζήσει. Ας το κάνουμε, όπως μπορεί ο καθένας.

 

Ο φυσικός χώρος του βιβλίου είναι τα βιβλιοπωλεία, τα τελευταία χρόνια όμως πολλά βιβλία φιλοξενούνται και στα σούπερ μάρκετ. Τελικά σημασία έχει από πού αγοράζουμε βιβλία ή ότι διαβάζουμε; Ποια είναι η άποψη σας πάνω στο θέμα αυτό;

 

Νομίζω πως σημασία έχει να διαβάζουμε. Κι από πού αγοράζουμε τα βιβλία βέβαια έχει σημασία. Τα πρώτα που πρέπει να στηρίξουμε σ’ αυτή τη δύσκολη εποχή είναι τα βιβλιοπωλεία. Δεν είναι όμως και έγκλημα αν βρεθούμε σε ένα σούπερ μάρκετ και δούμε κάποιο βιβλίο που μας αρέσει να το αγοράσουμε.

 

Προτείνετε μας, τρία βιβλία που διαβάσατε τα δύο τελευταία χρόνια και μπήκαν στη λίστα με τα αγαπημένα σας.

 

Διάβασα πολλά βιβλία τα τελευταία τρία χρόνια. Άλλα μου άρεσαν περισσότερο κι άλλα λιγότερο. Αν αναφέρω τρία απ’ αυτά θα αδικήσω όλα τα άλλα που μου άρεσαν. Η πιο δύσκολη ερώτηση είναι αυτή για μένα. Πιστεύω πως όποιος διαβάζει, διαλέγει βιβλία σύμφωνα με την κουλτούρα και την ιδιοσυγκρασία του. Κάποιο βιβλίο που μπορεί να αρέσει υπερβολικά σε κάποιον, έναν άλλον μπορεί να τον αφήσει παντελώς αδιάφορο ή το αντίθετο.

 

Με ποιο χρώμα και τραγούδι θα " ντύνατε" τα Ανέφαλα και Αγρίμια;

 

Με το γαλάζιο χρώμα του ουρανού και το τραγούδι «Δρόμοι στο φως» που είχα την τύχη να γράψω τους στίχους. Η μελωδία είναι του Παναγιώτη Στεργίου και το ερμηνεύει ο Βασίλης Λέκκας. Ένας στίχος του λέει...

«Δεν υπάρχουν στη γη φυλακές να κλειδώνουν ψυχές...» και εκφράζει απόλυτα και μένα και τους περισσότερους από τους ήρωες του «Ανέφαλα κι αγρίμια».

 

Μιλήστε μας για τα επόμενα σχέδιά σας. Υπάρχει κάποιο έτοιμο βιβλίο ή είστε σε περίοδο αναψυχής;

 

Υπάρχει στα σκαριά κάποιο συγγραφικό πόνημα σε συνεργασία με κάποιον άλλον, αλλά δεν μπορώ να πω περισσότερα. Γράφω το επόμενο βιβλίο μου, που είναι ακόμη στα σπάργανα, και στο τέλος του Μάρτη επανεκδίδεται από τις εκδόσεις Υδροπλάνο ένα προηγούμενο βιβλίο μου το «Κλειστό λόγω αγάπης». Επίσης, δισκογραφικά περιμένω αρκετά πράγματα.

 

Μέσα από τη συνέντευξη αυτή θα θέλαμε να μας δώσετε το δικό σας μήνυμα για την εποχή που ζούμε. Μία ευχή ή μια συμβουλή.

 

Συμβουλές συνήθως δεν δίνω. Ευχή... να κυνηγάμε τα όνειρά μας όσο μακριά κι αν είναι. Να φωνάζουμε «μπορώ» όσο πιο δυνατά γίνεται και να το πιστεύουμε. Να κοιτάζουμε και να βλέπουμε. Όταν πέφτουμε να μην το βάζουμε κάτω και να σηκωνόμαστε στα πόδια μας δυνατότεροι. Να μη φοβόμαστε. «Όλα αυτά που ζητάς, είναι εκεί που φοβάσαι να πας.» Άλλος ένας στίχος μου από το «Δρόμοι στο φως»

 

Ας κλείσουμε αυτή την όμορφη συζήτηση με μία μαντινάδα από εσάς Σας ευχαριστούμε θερμά για αυτή την όμορφη κουβεντούλα. Ευχόμαστε μέσα από την καρδιά μας όμορφες και δημιουργικές εμπνεύσεις.

 

                              Πυξίδα είναι τ’ όνειρο

                              και το «μπορώ» καράβι

                              και στη στεριά του πόθου σου

                              σε βγάζουν κάθε βράδυ...

 

Σας ευχαριστώ κι εγώ μέσα από την καρδιά μου. Είθε οι πόθοι σας να γίνουν πυξίδες στο αρμένισμα της ζωής σας.