Κριτική - Άποψη από Χ. Κουρουπάκη για το βιβλίο "Οι Μάνες του Πόντου" της Μάρθας Πατλακούτζα

 

Τραπεζούντα 1915. Μια ιστορία αληθινή ξεκινά εκεί, αποτυπώνοντας τις  τραγικές μέρες του ξεριζωμού των Ποντίων που θα ακολουθήσουν, καταλήγοντας στα μέσα της δεκαετίας του 1960 στην Θεσσαλονίκη.

Τρείς γυναίκες. Ευγενία, Σοφία, Δωροθέα.  Μάνα, κόρη, εγγονή.  Η ζωή μιας μάνας ξετυλίγει την ζωή της κόρης της, αλλά και της εγγονής που θα έρθει στον κόσμο το 1920 στην Γάγγρα του Καυκάσου. Τρείς γυναίκες που μαζί με τις οικογένειες τους  βίωσαν το διωγμό από την πατρίδα τους, τον Πόντο.

 Το παρελθόν γίνεται φωτογραφία, με αναδρομές από στιγμές ειρηνικές της καθημερινότητας που εναλλάσσονται με βίαιες, απόκοσμες, αποτρόπαιες. Ένας βίαιος ξεριζωμός από τη γενέθλια γη της Τραπεζούντας του Πόντου, με άγριες δολοφονίες ανδρών , γιων και γυναικόπαιδων. Μια  αγωνιώδης προσπάθεια  επιβίωσης των τριών γυναικών ως πρόσφυγες πια στην Ελλάδα. Ο δρόμος της προσφυγιάς βαρύς…

Ένα βιβλίο με ζωντανές μαρτυρίες ανθρώπων που υπέστησαν διωγμούς στην γη που τους γέννησε, τον μαρτυρικό Πόντο!

 Φωτιά οι αναμνήσεις της αγαπημένης πατρίδας, που σου καίνε τα σωθικά...

 Όλα ξεκινούν από την Τραπεζούντα.

Με τη πτώση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους, η εξόντωση, ο αφανισμός, ο εκτοπισμός και η εκρίζωση εκατοντάδων χιλιάδων  Ελλήνων του Πόντου από τις πατρογονικές τους εστίες, γίνεται πραγματικότητα. Ο κρυμμένος πόθος  των Τούρκων κατακτητών, παίρνει σάρκα και οστά, αποφασισμένος να εξαφανίσει καθετί Ελληνικό.

Οι Νεότουρκοι σκληροί, βάναυσοι, αμείλικτοι.  Δολοφονίες εν ψυχρώ, βασανιστήρια, πείνα, κακουχίες, βιασμοί. Οι επιζώντες κατέφυγαν στην Ρωσία  και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα.

Ένα βιβλίο ύμνος για τις  Μάνες του Πόντου. Γυναίκες αγωνίστριες, γενναίες. Αγαπούν την  ζωή, την οικογένεια, τα παιδιά τους.  Η γυναίκα του Πόντου, με την ατσαλένια της καρδιά αντέχει τον πόνο, τον θάνατο, τον ξεριζωμό, την ταπείνωση.  Η ψυχή της γεμάτη από εικόνες φρίκης. Σπαραγμός για τους αγαπημένους και  τα παιδιά που αναγκάζεται να θάψει, κυνηγημένη από τις ορδές των Νεότουρκων.

Σκηνές σκληρές αποτρόπαιες, ξετυλίγονται κινηματογραφικά, ζωντανές μπροστά στα μάτια μας. Μια απ' αυτές, η άγρια σφαγή στην Σάντα. …Επτά αγγελούδια, φύλακες των Τριακοσίων!  Σκοτώθηκαν επι τόπου  για να μην ακουστεί το κλάμα τους και προδοθούν οι αντάρτες και  πιαστούν από τους  Τσέτες.

Μάνες χαροκαμένες…

Η Μάρθα Πατλάκουτζα μας δίνει ένα βιβλίο πλημμυρισμένο από συναίσθημα. Μέσα από το λόγο της, εξυμνεί την αγέρωχη μορφή της Πόντιας Μάνας . Της μάνας με τα πολλά πρόσωπα, της πιστής συζύγου, της όμορφης γυναίκας, της παντοδύναμης πεθεράς, της καλής μάνας αλλά και της αντάρτισσας στα  βουνά του Πόντου. Μιλάει για τις πατρίδες που χάθηκαν, για τις γυναίκες  που πόνεσαν, έκλαψαν, μοιρολόγησαν, βασανίστηκαν αλλά δεν φοβήθηκαν. Ηρωίδες που  κίνησαν γη και ουρανό για να κρατήσουν  την οικογένεια τους ζωντανή, ενωμένη. Ένας ύμνος στην «Μάνα της προσφυγιάς» που γνωρίζει πως να βοηθήσει τον συνάνθρωπο της  ακόμα και με τα λίγα που έχει.

Η συγγραφέας με σφιχτοδεμένη πλοκή και με λόγο λιτό, αποτυπώνει με την πένα της τα δύσκολα χρόνια του ξεριζωμού των Ποντίων μέσα από τα βιώματα των ηρωίδων της όσα. Δίνει έμφαση στα γεγονότα και στην αστείρευτη οδύνη των χαρακτήρων της ιστορίας. Με την άρτια γραφή της, δίνει την ανάλογη ένταση στους κεντρικούς χαρακτήρες του βιβλίου, στις πράξεις και τα συναισθήματα τους. 

Ένα αξιόλογο βιβλίο για την δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, την τόλμη, το θάρρος, την πίστη, την αυτοθυσία!